CİLT SANATI

Bu günkü anlamda kitap oluşumu balmumunun yazı yazılacak malzeme olarak kullanılması ile başlar. Balmumu zaman içinde iki farklı şekilde kullanılmıştır. Birincisi, tablet gibi kullanılan ağaç levhalar üzerine dökülen balmumu levhalardır (M.Ö.1.yy). İkincisi ise ağaç çerçevelerin içerisine dökülen ve her iki yüzeyinin de kullanıldığı balmumu levhalardır. Bu çerçeveler birbirine deri şerit ve iplerle bağlanmışlardır. İslamiyet’in Arap yarımadasından çıkışı ile gelişmeye ve genişlemeye başlayan İslam medeniyeti, bu kültürün yayılabilmesi ve İslamiyet’in daha iyi öğrenilmesi gayesi ile, hem Kûr’an-ı Kerim’i hem de Kûr’an-ı Kerim’i açıklayan tefsirler yazılmıştır.
Elbette ki bu yazılanların korunması büyük bir önem arz ediyordu. İslam dönemine ait en eski yazma eser Mısır ve Tunus’ta bulunmuştur. Bu parşömen yazmalar Tolunoğlu dönemine ait olabilir (M.S. 868-905). Bu eserlerin kapaklarında da Kopt ciltlerine benzer süslemeler mevcuttur. Geometrik ve dairesel çizgilerin yanı sıra, yıldız motifleri, noktalar da kapaklar üzerindeki süslemelerdendir. Daha sonraki yıllar süslemede kullanılan desenlerin gelişimini sağlamıştır. Geometrik desenlerin içerisine bitkisel kökenli motifler yerleştirilmiştir. Orta Asya’da Alfred von Lacog‘un Turfan şehri Karahoça’da yaptığı arkeolojik bir kazı çalışmasında bulduğu iki adet cilt kapağı ile ciltçilik tarihinde yeni tartışmalar başlamıştır. Yapılan incelemelerden sonra bu cilt parçalarının VII .yüzyıl Uygur Türkleri’ne ait olması gerektiğini belirtmiştir. Bulunan bu ciltler, Doğu Türkistan’da, Mani dinini kabul eden Uygur Türkleri’ne aittir. Doğu Asya, Çin üslubundaki tomarlar, alt üst tahta kapaklı ve üstten alta geçirilen sicimin tahtaların dışında düğümlenmesiyle elde edilen ciltler ve dikişli formaya geçirilmiş deri ciltlerdir. Fatimiler ve Büyük Selçuklular’la birlikte cilt sanatı gelişmiş ve devam etmiştir. Anadolu Selçukluları, Memluklar, XV.yüzyıldan itibaren de İlhanlılar ve Karamanoğulları başta olmak üzere bu süreç Anadolu Beylikleriyle devam etmiştir. Ayrıca, buradan da Osmanlı cilt sanatına geçiş sağlanmıştır. XV. yüzyıl Memluk ciltçiliği ile Osmanlı Ciltçiliği arasında büyük benzerlikler vardır. Bu yüzyılda diğer bölgelerde Timurlular, Karakoyunlular ve Akkoyunlular tarafından üretilen güzel ciltler bulunmaktadır. Türk-İslam ciltleri dört parçadan oluşur. Kitabın başlangıç yönü olan sağ taraftaki kapak, sağ kapak (üst kapak), kitabın solundaki yani bitiş yönündeki kapak sol kapaktır(alt kapak). Sol kapağa, sertap ve miklep eklenir. Türk kitapçılık sanatları, birçok sanatları içinde barındıran bir çalışmalar bütünüdür.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: